آیزنکوت و چالش تشکیل کابینه، فرصت یا سراب؟

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ انتصاب گادی آیزنکوت برای تشکیل کابینه رژیم صهیونیستی پس از دریافت توصیه‌نامه از ۶۷ عضو کنست (مجلس صهیونیستی)، در مقایسه با ۴۶ عضوی که بنیامین نتانیاهو را توصیه کرده بودند، در صحنه سیاسی رژیم صهیونیستی تعجب‌آور نبود. این نتیجه با وجود اهمیت سیاسی، به این معنی نیست که راه برای آیزنکوت باز است و همچنین انتقال قدرت به وی فقط موضوع زمان است. بین نخستین انتصاب که ۲۸ روز به طول انجامید و احتمال تمدید آن به مدت ۱۴ روز دیگر، فاصله سیاسی گسترده‌ای وجود دارد که از سویی در کنترل محاسبات سیاسی حزبی و از سوی دیگر منافع و شرایط متضاد شرکای بالقوه احزاب صهیونیستی برای ورود به کابینه است.

لیبرمن که مخالفت خود را با مشارکت احزاب ارتدکس افراطی در کابینه تعدیل کرده است، دریچه‌ای را برای فرمول ائتلافی می‌گشاید که پیچیده‌تر از قبل به نظر می‌آمد

آیزنکوت با مأموریت تشکیل کابینه رژیم صهیونیستی با معادله دشواری روبروست. کسب ۶۷ کرسی به وسیله وی نشان‌دهنده فرصتی واقعی برای حذف نتانیاهو از صحنه است، اما این به خودی خود اکثریت پارلمانی را تشکیل نمی‌دهد که بتواند به کابینه اش اعتماد و تداوم ببخشد، زیرا آرایی که به دست آورده، منعکس‌کننده موضع سیاسی اش در لحظه ای خاص است، در حالی که تشکیل کابینه واقعی مستلزم تفاهمات الزام‌آور، توافقات ائتلافی و ارائه منافع و امتیازات به شرکای احزاب دیگر درباره برخی موضوعات مورد اختلاف دیگر است.

مهلت داده شده به آیزنکوت از نظر زمانی کافی به نظر می‌آید، اما امکان دارد در مواجهه با شبکه پیچیده‌ای از منافع و خواسته‌ها که می‌تواند مذاکرات را به مسابقه‌ای با زمان تبدیل کند، چنین نباشد. اگر برخی معتقدند نتانیاهو مانع مذاکرات برای تشکیل کابینه است، این باور اشتباه است. طنز ماجرا اینجاست چالش بزرگی که آیزنکوت با آن مواجه است، امکان دارد از اردوگاه نتانیاهو نباشد، بلکه از درون اردوگاهی باشد که قرار است خواهان پایان دادن به دوران نخست وزیری نتانیاهو باشد. مشخص است مخالفان بلوک همگن نیست و اجزای آن حول دیدگاه سیاسی واحد که فراتر از هدف تغییر نتانیاهو و شکل کابینه باشد، گرد هم نمی‌آیند.

در اینجا، مواضع لیبرمن و نفتالی بنت به عنوان عناصر تأثیرگذار در تعیین شکل ائتلاف بعدی و احتمال تشکیل آن برجسته می‌شود. لیبرمن که مخالفت خود را با مشارکت احزاب ارتدکس افراطی در کابینه تعدیل کرده است، دریچه‌ای را برای فرمول ائتلافی می‌گشاید که پیچیده‌تر از قبل به نظر می‌آمد. درباره نفتالی بنت، موضع وی همچنان عامل مهمی در محاسبات برای تشکیل کابینه به ریاست آیزنکوت خواهد بود، به ویژه از آنجا که هرگونه اختلاف نظر درباره ماهیت مواضع یا سیاست‌های کابینه امکان دارد مذاکرات را به نقطه صفر بازگرداند.

من درباره مهمترین معضلی که امکان دارد در مواجهه با آیزنکوت ظاهر شود صحبت می‌کنم و اینکه چگونه می‌تواند در تشکیل کابینه ای موفق شود که احزابی را که در مواضع خود درباره موضوع دینداری، دیدگاه کلی نسبت به موجودیت، موضوع خدمت سربازی اجباری، اقتصاد و سیاست‌های امنیتی متفاوت هستند، گرد هم آورد، بدون اینکه همه این اختلافات به مین‌هایی تبدیل شوند که آیزنکوت و کابینه اش را قبل از تولد تهدید می‌کنند.

شاید یکی از مهمترین عوامل کلیدی در نبرد آیزنکوت برای تشکیل کابینه، احزاب ارتدکس افراطی باشند، زیرا حزب یهودیت توراتی متحد، نشانه و تمایل خود را برای بررسی پیوستن به کابینه آیزنکوت نشان داده است، مشروط بر اینکه درباره پیش‌نویس قانون معافیت تفاهم وجود داشته باشد. این تحول پیامدهایی فراتر از پیوستن صرف یک حزب به ائتلاف مورد انتظار آیزنکوت دارد. پذیرش مشارکت یهودیت توراتی متحد امکان دارد محاسبات جنبش شاس را تغییر دهد، که خود را با معادله سیاسی دشوار روبرو خواهد دید: یا شرکت در کابینه یا ماندن در مخالفان و اجازه دادن به رقیب سیاسی خود برای بهره‌مندی از دستاوردهای کابینه.

بنابراین، معتقدم ورود حزب یهودیت متحد تورات به کابینه آیزنکوت می‌تواند نقطه ورود قدرتمندی برای پیوستن حزب شاس نیز باشد. این موضوع به آیزنکوت فرصتی می‌دهد تا پایگاه ائتلافی خود را گسترش و شانس خود را برای کسب اکثریت در کنست افزایش دهد. با وجود این، در محاسبات سیاسی رژیم صهیونیستی، این فرصت رایگان نیست. احزاب ارتدکس افراطی به دنبال کسب تضامین سیاسی و سایر تضامین در کنست، از جمله موضوع خدمت سربازی اجباری خواهند بود. در اینجا، آیزنکوت امکان دارد خود را در آزمونی دشوار بین موفقیت در جذب این احزاب و حفظ انسجام سایر اجزای کابینه اش ببیند، که حاضر به دادن امتیازات گسترده در این مورد نیستند.

شاید موضوع عمیق‌تر در معادله تشکیل کابینه جدید نه تنها به جانشین نتانیاهو مربوط باشد، بلکه به ماهیت کابینه ای که تشکیل خواهد شد و توانایی ادامه حیات آن نیز مربوط باشد، زیرا سقوط نتانیاهو، در صورت وقوع، لزوماً به معنای پایان اختلافات سیاسی و نهادی در رژیم صهیونیستی که چند سال گذشته شاهد اختلافات شدیدی بوده است، نیست.

آیزنکوت امکان دارد در گرد هم آوردن اکثریتی با منافع متضاد زیر یک پرچم و هدف مشترک موفق شود: برکناری نتانیاهو، که مسئول شکست کابینه اش در هفتم اکتبر تلقی می‌شود. با وجود این، هدف مشترک امکان دارد برای دستیابی به توافق درباره موضوعات باقی‌مانده، به‌ویژه پرونده سیاسی و امنیتی و نیز منافع بسیار پیچیده اقتصادی و سایر منافع، کافی نباشد.

آیزنکوت امکان دارد در گرد هم آوردن اکثریتی با منافع متضاد زیر یک پرچم و هدف مشترک موفق شود: برکناری نتانیاهو، که مسئول شکست کابینه اش در هفتم اکتبر تلقی می‌شود

درست است آیزنکوت چهار شرط برای پیوستن به کابینه خود تعیین کرد، اما کابینه ای که بر اساس تفاهمات موقت و موقعیتی، بدون زمینه مشترک یا برنامه سیاسی تشکیل شود، امکان دارد هر از گاهی در معرض باج‌گیری سیاسی متقابل یا تهدید به خروج از آن در صورت هرگونه اختلاف نظر قرار گیرد. بنابراین، موفقیت واقعی آیزنکوت با توانایی در تشکیل کابینه سنجیده نمی‌شود، بلکه با توانایی اش در تشکیل ائتلافی که کمترین ثبات و هماهنگی را بین همه احزاب سیاسی شرکت‌کننده در آن داشته باشد، سنجیده می‌شود.

در این زمینه سؤالی مطرح می‌شود: آیا آیزنکوت که از حمایت قابل توجهی برای تشکیل کابینه برخوردار بود، واقعاً فرصت سیاسی واقعی دارد؟

معتقدم مسیر نخست وزیری کابینه رژیم اشغالگر با آزمون تناقضاتی آغاز می‌شود که در هسته اصلی مقاله به آنها پرداختم. بله، آیزنکوت فرصتی دارد و توصیه‌های احزاب به وی این مزیت را می‌دهد که اکثریت اعضای کنست را به دست آورد. علاوه بر این، تغییر مواضع لیبرمن و شاخص‌های مثبت منتشر شده به وسیله اتحاد یهودیت توراتی امکان دارد مسیرهای ائتلافی مهمی را برایش باز کند که پیش تر به این میزان در دسترس نبود. با وجود این، از نظر من، چنین قماری هنوز مملو از خطرات است، زیرا علوم سیاسی می‌گوید جمع‌آوری آرا آسان‌تر از جمع‌آوری منافع است. بنابراین، برای شرکای جدید آیزنکوت و سایر احزاب، برکناری نتانیاهو آسان‌تر از توافق بر سر جایگزینی است که قادر به حکومت در رژیم صهیونیستی باشد.

معتقدم چند هفته آینده مهم هستند و این چند هفته فقط مذاکراتی بر سر توزیع پست‌های وزارتی، آنطور که پس از هر انتخاباتی مرسوم است، نخواهند بود. بلکه ما با آزمون واقعی از توانایی اردوگاه مخالفان در دستیابی به خواسته خود برای سرنگونی نتانیاهو و تغییر کابینه در رژیم صهیونیستی روبرو هستیم. طنز ماجرا شاید این باشد که بزرگترین مانع پیش روی آیزنکوت، قدرت مخالفان وی در بلوک نتانیاهو نیست، بلکه میزان تناقضات درون اردوگاه خودی است که می‌خواهد کابینه را به نام خود ثبت کند.

درست است مأموریت داده شده به آیزنکوت به وی فرصت رسیدن به کرسی کابینه جدید در رژیم صهیونیستی می‌دهد، اما هنوز کلید آن را به وی نمی‌دهد و این کلیدها را به دست نخواهد آورد مگر اینکه موفق شود اکثریت آرا را به اکثریت سیاسی منسجم و ترکیبی که به وی توانایی تشکیل کابینه می‌دهد، تبدیل کند. بنابراین، آیزنکوت باید بر موانع سیاسی و محاسبات پیچیده ائتلافی برای تشکیل کابینه خود غلبه کند و راه پیش رویش هنوز آسان نیست.